اشتباهات نگهداری که عمر فرش و گلیم و گبه را کم میکند
فرش دستباف، گلیم و گبه جزو گنجینههای هنری و کاربردی خانههای ایرانی هستند که با تجربه چند نسل و زحمت هنرمندان بافته شدهاند. اما بسیاری از ما بهدلیل عدم آگاهی از روشهای صحیح نگهداری بهطور ناخواسته عمر این دستبافتها را کاهش میدهیم. اشتباهات کوچک مثل استفاده از روشهای نامناسب برای تمیز کردن، نگهداری در مکان نامناسب یا تجاهل به مراقبتهای ساده میتواند باعث رنگپریدگی، سائیدگی، پوسیدگی یا حتی خرابی ساختار الیاف شود. در این محتوا از ذوالانواری به خطاهای رایج در نگهداری این کالاهای ارزشمند میپردازیم تا شما بتوانید با مراقبت درست و هوشمندانه از زیبایی و دوام آنها محافظت کنید.
تمیز کردن نامناسب و استفاده از مواد شیمیایی قوی
بسیاری از افراد هنگام مواجهه با لکه یا آلودگی از مواد پاککنندهی قوی یا سفیدکنندهها استفاده میکنند، در حالی که این مواد میتوانند به الیاف ظریف پشم و رنگهای طبیعی آسیب برسانند و باعث محو شدن رنگ یا تخریب تار و پود شوند. همچنین شستوشوی مکرر و قوی یا استفاده از بخارشوی و دستگاههای حرارتی شدید میتواند باعث ضعیف شدن الیاف و از بین رفتن لطافت فرش شود.
- توصیه: از شویندههای ملایم و مخصوص الیاف طبیعی استفاده کنید و لکهها را سریعاً با روشهای آبرسانی سرد و مالش ندادن شدید پاک کنید تا آسیب کمتری وارد شود.
جارو کردن نامنظم یا اشتباه
برخی افراد جاروبرقی را بهصورت غیرصحیح استفاده میکنند، مثلاً در جهت اشتباه یا با برسهای سخت که باعث کشیده شدن و آسیب به پرزها میشود. همینطور اگر پشت فرش نیز جارو نشود، گرد و غبار زیر آن انباشته میشود که با هر قدم باعث سایش تار و پود میگردد.
قرار دادن فرش در نور مستقیم خورشید
یکی از اشتباهات رایج که شاید کمتر به آن توجه شود، قرار دادن فرشها در معرض نور مستقیم خورشید است. نور خورشید باعث کمرنگ شدن رنگهای طبیعی و گیاهی میشود و بهمرور باعث تضعیف الیاف میگردد. نور طبیعی باعث میشود رنگها زیبا و زندهتر دیده شوند، اما تماس مستقیم و طولانیمدت با پرتوهای خورشید میتواند به تدریج باعث از دست رفتن رنگ و لطافت شود بهخصوص اگر فرش شما از رنگهای گیاهی و پشم طبیعی بافته شده باشد.
- راهحل: هر چند ماه یکبار فرش را چند درجه جابهجا کنید تا تمام قسمتها بهطور یکنواخت نور ببینند، یا از پردههای نیمهشفاف برای کاهش تابش مستقیم استفاده کنید.
قرار دادن مبلمان سنگین بدون محافظ زیر پایهها
پیش از اینکه به نکات مربوط به رطوبت و آفات بپردازیم، باید بدانید که وزن سنگین مبلمان روی فرش نیز میتواند باعث صدمه و له شدن الیاف شود. وقتی مبلمان یا میزهای سنگین مستقیماً روی فرش قرار میگیرند، فشار مستقیم باعث فروپاشی تار و پود و له شدن پرزها میشود، حتی ممکن است این آسیب در طول زمان قابل بازگشت نباشد.
رطوبت، نگهداری در مکان نامناسب و آفات
یکی از بزرگترین دشمنان فرشهای دستباف، رطوبت و آفات است. پشم طبیعی با مولکولهای رطوبت واکنش نشان میدهد. اگر آب و رطوبت زیاد به آن برسد، ممکن است باعث کپکزدگی، پوسیدگی یا حتی رشد بید در تار و پود شود. در برخی مناطق مرطوب، نگهداری فرش در محیطهای بدون تهویه و مرطوب باعث میشود که الیاف ضعیف شوند و رنگ و بافت آن از بین برود. همچنین حشرات موذی مثل بید میتوانند به الیاف پشمی حمله کنند و باعث خرابی جدی فرش شوند.
نتیجهگیری: نگهداری صحیح = عمر بیشتر و زیبایی پایدار
فرش دستباف، گلیم و گبهها نماد اصالت و هنر ایرانی هستند که با زحمت و مهارت چند نسل خلق شدهاند. اما نگهداری اشتباه میتواند بهسرعت باعث کاهش عمر، رنگپریدگی، ساییدگی و حتی تخریب ساختار آنها شود. از تمیز کردن اصولی و جارو منظم. پرهیز از قرار گرفتن در نور مستقیم خورشید. استفاده از محافظهای مبلمان و مراقبت در برابر رطوبت و آفات. همه از گامهای مهمی هستند که باعث میشوند این آثار هنری سالها با زیبایی و کیفیت اولیه باقی بمانند. ذوالانواری در این راستا اقدام به فروش گبه های دستباف کشکولی طرح مینیمال نموده است.
