چه زیراندازی عمر فرش شما را بیشتر میکند؟
استفاده از زیرانداز در زیر فرش، گلیم و گبه موضوعی است که گاهی نادیده گرفته میشود، در حالیکه نقش مهمی در ایمنی، دوام و راحتی استفاده دارد. زیرانداز مناسب میتواند از سر خوردن بافته جلوگیری کند، فشار وارده به تار و پود را کاهش دهد و تماس مستقیم با کف را کم کند. البته انتخاب زیرانداز باید متناسب با نوع بافته و جنس کف انجام شود؛ یک انتخاب اشتباه ممکن است باعث تغییر شکل یا آسیب تدریجی شود.
در این راهنما از ذوالانواری ، انواع زیرانداز رایج و معیارهای انتخاب درست برای هر نوع بافته را مرور میکنیم.
چرا استفاده از زیرانداز ضروری است؟
فرش، گلیم و گبه در تماس مستقیم با سطح کف قرار میگیرند. بسته به جنس کف (سنگ، سرامیک، پارکت و …) احتمال لغزش، سایش یا انتقال رطوبت وجود دارد. زیرانداز بهعنوان یک لایه واسط عمل میکند و بخشی از این ریسکها را کاهش میدهد. کارکردهای اصلی زیرانداز معمولاً شامل این موارد است:
- جلوگیری از سر خوردن روی سطوح صاف
- کاهش سایش پشت بافته
- ایجاد ضربهگیری ملایم هنگام راه رفتن
- کمک به یکنواخت خوابیدن فرش روی کف
- کاهش تماس مستقیم با رطوبت سرد کف
به همین دلیل زیرانداز بیشتر یک ابزار فنی است تا تزئینی.
ترمز فرش؛ گزینه مناسب برای جلوگیری از لغزش
ترمز فرش معمولاً از جنس شبکهای پلاستیکی یا لاستیکی ساخته میشود و هدف اصلی آن جلوگیری از حرکت بافته روی کف است. این نوع زیرانداز نازک است و ارتفاع قابل توجهی ایجاد نمیکند، بنابراین ظاهر فرش را تغییر نمیدهد. در استفاده از ترمز فرش به این نکات توجه میشود:
- برای گلیم و گبه سبک بسیار کاربردی است
- روی سرامیک، سنگ و پارکت عملکرد بهتری دارد
- باید کمی کوچکتر از ابعاد بافته بریده شود
- نوع با کیفیت، اثر رنگ یا چسبندگی روی کف باقی نمیگذارد
- برای فضاهای پررفتوآمد گزینه مناسبی است
اگر هدف فقط مهار لغزش باشد، ترمز فرش انتخاب ساده و مؤثری است.
زیرانداز نمدی؛ برای نرمی و ضربهگیری بیشتر
نمد یا پدهای الیافی ضخیمتر، علاوه بر مهار نسبی حرکت، خاصیت ضربهگیری هم دارند. این نوع زیرانداز بیشتر در فضاهایی استفاده میشود که راحتی قدم زدن اهمیت دارد یا فرش نازک است. در انتخاب زیرانداز نمدی معمولاً این موارد بررسی میشود:
- برای فرشهای ظریف یا کمپرز مناسب است
- نرمی سطح راه رفتن را بیشتر میکند
- میتواند کمی عایق صوتی ایجاد کند
- ضخامت زیاد ممکن است لبه فرش را بالا بیاورد
- بهتر است دارای لایه ضدلغزش در زیر باشد
در فضاهای رسمی یا فرشهای خیلی نفیس، ضخامت زیرانداز باید با دقت انتخاب شود.
زیرانداز مناسب برای گلیم و گبه
گلیم و گبه به دلیل ساختار متفاوت، رفتار متفاوتی روی کف دارند. گلیم معمولاً نازک و تخت است و بیشتر در معرض حرکت قرار میگیرد، در حالیکه گبه ضخیمتر و سنگینتر است اما باز هم ممکن است روی سطوح صاف جابهجا شود. برای این دو بافته معمولاً این انتخابها انجام میشود:
- زیر گلیم: ترمز فرش شبکهای بهترین گزینه است
- زیر گبه: ترمز فرش یا پد نازک ترکیبی
- از زیرانداز خیلی ضخیم زیر گلیم استفاده نشود
- زیرانداز باید قابل عبور هوا باشد
- سطح زیرین نباید زبر و ساینده باشد
تناسب ضخامت زیرانداز با ضخامت بافته اهمیت دارد.
نکات اندازهگیری و نصب زیرانداز
انتخاب جنس مناسب کافی نیست؛ اندازه و نحوه قرار دادن زیرانداز هم مهم است. زیرانداز نامتناسب میتواند خودش عامل جمعشدگی یا موجافتادگی شود. در اجرا معمولاً این نکات رعایت میشود:
- از هر طرف ۳ تا ۵ سانت کوچکتر از بافته باشد
- کاملاً صاف و بدون تاخوردگی پهن شود
- چند تکه کوچک بهجای یک تکه بزرگ استفاده نشود
- قبل از پهن کردن، کف کاملاً تمیز باشد
- هر چند وقت یکبار وضعیت آن بررسی شود
این جزئیات ساده در عملکرد بلندمدت اثر دارد.
نتیجهگیری
زیرانداز مناسب، بخشی از استفاده درست از فرش، گلیم و گبه است. انتخاب بین ترمز فرش، نمد یا پدهای ترکیبی باید بر اساس نوع بافته، جنس کف و میزان رفتوآمد انجام شود. زیرانداز باید ضدلغزش، قابل تنفس و متناسب با ضخامت بافته باشد. هنگام تهیه و استفاده از بافتههای دستباف، مجموعههای تخصصی مانند مرکز فروش گبه در اصفهان نیز معمولاً درباره انتخاب زیرانداز مناسب راهنمایی عملی ارائه میکنند.
